| Iets wat straalt, is - net als de zon - een energiebron. Wie de straling opvangt, kan de energie ervan gebruiken. In een kerncentrale wordt de hitte van splijtende atomen gebruikt om stoom te maken waarmee elektriciteit wordt opgewekt. |
| Zie ook: Straling in perspectief (pdf) |
| |
| Hoe ontstaat radioactiviteit |
| De aarde bestaat uit heel veel verschillende stoffen. Die stoffen zijn samengesteld uit bouwstenen: atomen. Vergelijk het met lego: |
- De verschillende legoblokjes zijn de atomen.
- Die kun je combineren tot legobouwsels: moleculen.
- Deze moleculen vormen samen een 'legostad': een materiaal.
|
| Sommige atomen zijn instabiel, ze willen uit elkaar vallen. Als atomen uit elkaar vallen, schieten de stukjes alle kanten op. Dat wegschieten noemen wij radioactiviteit. |
Kernsplijting is de basis van de energieproductie in een kerncentrale.
Voor meer uitleg: bekijk de animatie 'kernsplijting' |
| |
| Is straling gevaarlijk? |
| Straling die in de natuur voorkomt, is normaal gesproken niet gevaarlijk. Wetenschappers denken dat we er daarom geen zintuig voor hebben. Het is niet nodig om natuurlijke straling te kunnen zien, ruiken, horen of voelen. Toch gaan we uit voorzorg heel voorzichtig met straling om, want we weten dat te veel straling wél gevaarlijk is. |
| Word je lang blootgesteld aan heel veel straling dan loop je een gezondheidsrisico. Een grote hoeveelheid straling kan lichaamscellen beschadigen. Daar kun je ziek van worden. |
| In onze kerncentrale zitten alle radioactieve materialen in gesloten systemen veilig achter meters beton en onder meters water. Beide schermen straling zo goed af dat je in het hart van de kerncentrale gewoon kunt werken. |
| Onze medewerkers dragen permanent meetinstrumenten mee die de opgelopen dosis - hoe klein ook - vastleggen. Wij hanteren voor eigen medewerkers strengere stralingslimieten dan de wet voorschrijft. Medewerkers dragen dosimeters van EPZ én van de overheid, zodat de blootstellingsdosis dubbel wordt gecontroleerd. |
| |
| Wat is halveringstijd? |
| Een kenmerk van radioactiviteit is dat de straling met de tijd afneemt. Dat regelt de natuur zelf. Hoe meer tijd er verstrijkt, hoe minder het straalt. |
| De instabiele elementen zijn op zoek naar een nieuw evenwicht. Als dat evenwicht is bereikt, is de radioactieve stof stabiel geworden en zendt geen straling meer uit. |
| Hoe lang dat duurt, drukken we uit met halveringstijd. Dat is de tijd die nodig is om telkens de helft van de radioactiviteit kwijt te raken. Na twee halveringstijden is de radioactiviteit de helft van de helft. Dat is dus een kwart van de beginwaarde. |
| Iedere radioactieve stof heeft een eigen vaste halveringstijd. Voor de ene stof zijn dat secondes, voor andere stoffen zijn dat duizenden jaren. Het ene radioactieve stofje is dus meteen als het ontstaat al ongevaarlijk. Ander radioactief materiaal moet je vele duizenden jaren opslaan voor het ophoudt met stralen. |
| |
| Soorten straling |
| Er zijn drie soorten straling: alfa-, bèta- en gammastraling. |
- Alfastraling bestaat uit relatief grote en zware deeltjes die vrijkomen uit een uiteenvallend atoom. We kunnen ze eenvoudig en goed tegenhouden; een blad papier is daarvoor al voldoende. Alfastralende stoffen zijn eigenlijk alleen belastend voor de gezondheid als we ze via voedsel of ademhaling in ons lichaam krijgen. Met controles en eenvoudige maatregelen zoals adembescherming kun je dit voorkomen.
|
- Bètastraling bestaat uit lichtere deeltjes. Ze dringen dieper in de materie door, maar ze kunnen niet door een aluminiumplaat of door drie meter lucht. Ook tegen bètastraling kunnen we ons goed beschermen.
|
- Gammastraling bestaat uit elektromagnetische golven. Die penetreren verder in de materie. Een voorbeeld is de röntgenstraling die in ziekenhuizen wordt gebruikt. We kunnen ons tegen ongewenste gammastraling beschermen door de bron af te schermen met lood of beton.
|
| Veel stoffen zenden gelijktijdig bètadeeltjes en gammastralen uit. |
|
